بنا بر گزارش‌های جدید آلمان و پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد یعنی آمریکا، روسیه، بریتانیا، فرانسه، و چین -موسوم به کشورهای پنج به اضافه یک-، در مورد سومین قطعنامه تحریمی علیه ایران به توافق رسیده اند، هرچند که بر تندی یا محکم بودن این قطعنامه شک و تردید فراوانی وجود دارد. در عین حال اخیراً گزارشی در کنگره آمریکا، موثر بودن تحریم ها علیه ایران را زیر سوال برده است. این گزارش را نهاد حسابرسی دولت ارائه کرده، که در واقع بازوی تفحص و بررسی کنگره آمریکا در امور دولت می باشد.

شورای امنیت تاکنون با تصویب دو قطعنامه تحریمی، از ایران خواسته است تا غنی سازی اورانیم را متوقف کند.

براساس گزارش مورد اشاره گرچه تحریم ها مشکلاتی برای ایران به وجود آورده اند، ولی این کشور همچنان به برنامه هسته ای خود و آنچه کمک به تروریسم نامیده شده، ادامه می دهد.

از دیگر سو دولت ایران نیز به نوبه خود بارها اعلام کرده است، که تحریم ها تاثیری بر سیاست هسته‌ای این کشور نخواهد داشت.

حمید فراهانی از پروژه‌ واشنگتن پریزم وابسته‌ به موسسه‌ امنیت جهانی در مورد مؤثر بودن اینگونه تحریم‌ها و همچنین گزارش مذکور، با «وین وایت» گفت و گویی انجام داده است. آقای وایت در موسسه معروف و معتبر خاورمیانه در آمریکا به فعالیت دانشگاهی اشتغال دارد، و سال‌ها از متخصصین بخش خاورمیانه‌ی وزارت امور خارجه آمریکا بوده است.  

اخیرا گزارشی در کنگره آمریکا از غیر موثر بودن تحریم ها علیه ایران خبر داده است. نظر شما در مورد این گزارش چیست، و تاثیر تحریم ها علیه ایران را چگونه ارزیابی می کنید؟

وایت: تحریم های آمریکا برای مدت طولانی به شدت ناامید کننده بودند. پس به طریق اولی در حال حاضر یعنی زمانی که قیمت نفت در جهان بین نود و صد دلار می باشد، واقعا موثر بودن این تحریم ها زیر سوال رفته است. زیرا گرچه ایران با چالش ها و مشکلات اقتصادی داخلی روبرو می باشد، ولی نباید فراموش کرد که حتی زمانی که نفت را به قیمت ده تا پانزده دلار می فروخت، توانست در مقابل تحریم های آمریکا مقاومت کند.

آیا فکر می کنید ایالات متحده بتواند تحریم های جدیدی علیه ایران به اجرا بگذارد؟

وایت: من فکر می کنم پس از "گزارش برآورد اطلاعات ملی" (١) درباره برنامه هسته ای ايران، دولت امریکا به سختی بتواند در جهت افزایش تحریم ها علیه تهران گام بردارد. به هر صورت گذشته نشان داده است، که تحریم های یک جانبه امریکا بی تاثیر می باشد. پس اینک نیز به دلیل در آمد نفتی ایران، به مراتب تاثیر بسیار کمتری خواهد داشت. گسترش وسیع اقتصاد جهانی نیز موجب شده که ایران بتواند انتخابی به جز امریکا داشته باشد. بنابراین ممکنست در زمان انتخابات ریاست جمهوری آمریکا سخنان تندی در مورد ایران بشنویم، ولی در عمل امکان بسیار کمی برای تحریم های جدید و موثرتر وجود دارد.

آیا روسیه و چین موانعی جدی برای تحریم ها هستند؟

وایت: روسیه و چین رابطه تجاری گسترده ای با ایران دارند. آنها واقعا مدتی طولانی مانع این شدند، که تحریم های شدید و سخت توسط شورای امنیت سازمان ملل متحد تصویب شود. در حال حاضر هم پس از انتشار گزارش برآورد اطلاعات ملی، این دو کشور برای به اجرا گذاشتن تحریم های سخت علیه ایران اشتیاق به مراتب کمتری دارند.

آیا در گذششته تحریم ها علیه یک کشور برای تغییر سیاست دولت آن مؤثر بوده اند؟ آیا به نظر نمی رسد چنین امری حتی در مورد کره شمالی توفیق چندانی نداشته است؟

وایت: واقعا دشوار است که مثالی پیدا کرد. در مورد کره شمالی معتقدم که نمی توان نه تحریم و نه مذاکرات با این کشور را، موفقیت خواند. شاید بهترین مثال در مورد مؤثر بودن تحریم ها، آفریقای جنوبی باشد. البته در آن زمان (حکومت نژاد پرست) تمامی دنیا پشتیبان تحریم ها بود، و دولت این کشور پس از مدت طولانی زیر فشار تحریم ها عقب نشینی کرد.

پانویس

١- بر اساس اين گزارش که در اوايل دسامبر سال گذشته میلادی (اواسط آذرماه سال جاری خورشیدی) منتشر شد، ايران برنامه توسعه سلاح هسته ای خود را در پاييز سال ۲۰۰۳ متوقف کرده، ولی به غنی سازی اورانیوم ادامه داده است. برخی از جمله جان بولتون سفیر پیشین آمریکا در سازمان ملل متحد، این گزارش را برخوردی سیاسی با دولت بوش و محدود کردن قدرت مانور وی دانسته اند.